بازارهای آزاد: محیط هایی است که در آن عرضه و تقاضای حسابرسی بعنوان یک خدمت برخوردار از ویژگی های اقتصادی، به قانون یا مقررات خاصی وابسته نیست.
بازارهای تحت نظارت : محیطهایی است که در آن تهیه و ارائه صورتهای مالی حسابرسی شده ریشه در قوانین و مقررات موضوعه دارد.
چهار عامل که باعث دستیابی به شناخت نقش حسابرسی می شود
1- شرح واستدلال درباره ی ماهیت خدمات حسابرسی
2- جستجو برای بازار عرضه خدمات حسابرسی
3- تصمیم گیری در زمینه انعقاد قراردادهای حسابرسی
4- حل وفصل مسائل سیاسی و قانونی مرتبط با حسابرسی
فرضیه های جایگزین
فرضیه های جایگزین چارچوبی برای ارزیابی عوامل تعیین کننده تقاضا برای خدمات حسابرسی ارائه می دهند. فرضیه های جایگزین فرضیه هایی است که بعنوان گزینه های پیشنهادی برای حل و فصل مسائل مربوط به شرح و پیش بینی تقاضا برای خدمات حسابرسی تلقی می شود.
عوامل توجیه کننده تقاضا برای خدمات حسابرسی
تضاد منافع: تضاد منافع میان تهیه کننده و استفاده کننده اطلاعات می تواند به مغرضانه بودن اطلاعات تهیه و ارائه شده منجر شود
پیامد : اطلاعات حاصل از نظام حسابداری و گزارشگری مالی می تواند پیامدهای اقتصادی با اهمیتی را برای شخص تصمیم گیرنده در پی داشته باشد.
پیچیدگی: فرایند تبدیل داده ها به اطلاعات و ایجاد اطمینان درباره مطلوب بودن کیفیت اطلاعات ارائه شده در بیشتر موارد مستلزم استفاده از خدمات تخصصی است.
عدم دسترسی مستقیم: در بیشتر موارد استفاده کنندگان امکان ارزیابی مستقیم اطلاعات دریافت شده و تشخیص کیفیت آن را ندارند.
تاریخچه رسمیت یافتن خدمات حسابرسی
1-دوره پیش از تشکیل کمیسیون اوراق بهادار و بورس
- در سال 1933 قانون اوراق بهادار و در سال 1934 قانون بورس اوراق بهادار در آمریکا به تصویب رسید.
- در دهه های 1880 و 1890 میلادی واحدهای اقتصادی فعال در کشور آمریکا به صورت داوطلبانه از خدمات حسابرسان استفاده کرده اند .
- در سال 1926 میلادی صورتهای مالی نزدیک به 82 درصد از واحدهای اقتصادی پذیرفته شده در بورس سهام نیویورک توسط اعضای انجمن حسابداران آمریکا مورد رسیدگی و اظهار نظر قرار گرفتند.
-از سال 1930 تا 1932 همکاری مشترک بورس سهام نیویورک و انجمن حسابداران آمریکا موجب تدوین مجموعه ای از رهنمودهای حسابرسی و گزارشگری مالی شد
-در سال 1934 میلادی پیش از تصویب قانون بورس اوراق بهادار بیش از 94 درصد واحدهای اقتصادی پذیرفته شده در بورس سهام نیویورک از خدمات حسابرسی استفاده می کردند.
2-دوره پیش از پیدایش کشور آمریکا
- 500 تا 300 سال قبل از میلاد مسیح در شهر آتن در یونان خدمات حسابرسی ردیابی شده که در آن درامدها و هزینه های هر یک از کلان شهرهای یونان از سوی سه هیئت مرکب از حسابداران معتبر ارزیابی و تایید می شده است .
- در سال 1394 میلادی دفاتر و اسناد مالی مربوط به شهر پیزا در کشور ایتالیا به گونه ای مشابه آنچه که در یونان متداول بوده مورد حسابرسی و استماع قرار گرفت.
- از سال 1500 تا 1850 میلادی دامنه اجرایی حسابرسی و خدمات مرتبط به آن به طور قابل توجهی گسترش یافت که ناشی از انقلاب صنعتی اروپا بود.
- در سال 1844 میلادی دولت انگلستان قانونی را تصویب کرد که به موجب آن گر چه صاحبان سهام واحدهای اقتصادی مکلف به ارائه صورتهای مالی حسابرسی شده گردیدند. اما اختیار تصمیم گیری در مورد استفاده از خدمات حسابرسان مستقل برای اجرای عملیات رسیدگی به خود صاحبان سهام تفویض شده بود.
3-نبود نهاهای نظارتی در بازارهای اوراق بهادار
گردآوری شواهد در مورد تداوم استفاده از خدمات حسابرسان مستقل با فرض نبود نهادهای نظارتی و قوانین و مقررات الزام آور آنها در عمل بسیار دشوار است. با وجود استدلال مطرح شده شواهد بسیاری نشان میدهد که بخش عمده واحدهای اقتصادی خارج از حوزه شمول قوانین و مقررات کمیسیون اوراق بهادار و بورس، داوطلبانه از خدمات حرفه ای حسابرسان استفاده کرده اند.
مثل: شهرداری ها و واحدهای وابسته
ایالات میسوری ، جورجیا؛ کارولینای جنوبی در آمریکا
خصوصیات اختصاصی مبتنی بر بازار آزاد
1- در صورتی که برای یک کالا تقاضا وجود داشته باشد، آن کالا تولید می شود (استفاده کار از منابع )
2- قیمت بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می شود .
وجه اشتراک اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد و حسابرسی :
1- در صورتی که برای حسابرسی تقاضا وجود نداشته باشد عرضه نخواهد شد.
2- شواهد حاکی از آن است که قبل از تدوین قوانین و مقررات نظارتی در بورس نیو یورک واحدهای اقتصادی فعال به صورت داوطلبانه از خدمات حسابرسی استفاده می کردند . عرضه و تقاضا در این سالها باعث شکل گیری حسابداران در کشور آمریکا گردید . اقدامات این جامعه برای تدوین ضوابط آموزشی و برگزاری آزمونهای گزینش حسابداران رسمی منجر به تصویب اولین قانون حسابداران در نیو یورک شد.و با تصویب این قانون تقاضا برای حسابرسی افزایش پیدا کرد .زیرا استفاده نکردن از خدمات حسابرسی جرائم قانونی سنگین و عدم پذیرش در بورس را بهمراه داشت .
علت اصلی تقاضا برای خدمات حسابرسی چیست ؟
سه فرضه : الف: مباشرت ب: بیمه ج: اطلاعات برای شرح علل تقاضا برای حسابرسی وجود دارد
فرضیات بدیهی حسابرسی
ماهیت فرضیات بدیهی:
معمولاً فلاسفه و علمای منطق پنج ویژگی برای فرضیات بدیهی قائلند :1-برای توسعۀ هر زمینه علمی ضروری اند 2- مستقیماًقابلیت تأیید ندارند 3- مبنایی برای استنتاج می باشند4- مبانی ایجاد یک ساختار تئوری هستند 5-در پرتو پیشرفت علم در معرض پرسش و تردید قرار دارند.
1- فرضیات بدیهی باید با یکدیگر سازگار باشند،ساختار تهیه شده بر اساس پایه ای لرزان چندان دوام نمی آورد ،تئوریهای ایجاد شده بر اساس فرضیات بدیهی متضاد،نمی توانند با دنیای واقع مطابقت داشته باشند.
2- فرضیات بدیهی هر علم باید برای اثبات وحمایت تئوریهای آن کافی باشد.
فرضیات بدیهی حسابرسی : فرضیات بدیهی حسابرسی وجود دارند ، باید آنها را شناسایی کرد ، در غیر این صورت قادر به استدلال ونتیجه گیری در حسا برسی نخواهیم بود .واین فرضیات باید صریح و روشن بیان شوند تا برای همگان قابل درک باشند.
این فرضیات در سه گروه قابل دسته بندی هستند:
گروه اول: فرضیات بدیهی توجیه کنندۀ حسابرسی
گروه دوم: فرضیات بدیهی رفتاری حسابرسی
گروه سوم: فرضیات بدیهی کارکردی حسابرسی
فرضیات بدیهی توجیه کنندۀ حسابرسی: بررسی آرا ونظرات موجود متون معتبر حسابرسی نشان می دهد که پنج فرض بدیهی قابل تبیین است تا پایه و اساس تئوری وجودی حسابرسی را به آنها بنا نهاد. آنها فرضیات توجیه کنندۀ خدمات گواهی حسابرسی هستند.
«اولین فرض بدیهی»:«کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی،بدون گواهی حسابرسان مستقل از قابلیت اعتماد کافی برخوردار نمی باشد.»
«دومین فرض بدیهی»: «به عنوان بخشی از فرایند پاسخگویی ،گواهی کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی توسط حسابرس مستقل ،مطلوبترین راهکار است.»
«سومین فرض بدیهی»:«گواهی کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی برای ذی نفعان ،با انجام حسابرسی حاصل می شود»
«چهارمین فرض بدیهی »:«کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی را می توان بافرایند حسابرسی مستقل گواهی نمود.»
پنجمین فرض بدیهی »:«ذی نفعان سازمانها و شرکتها در وضعیتی نیستند که بتوانند شخصاً کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی را گواهی کنند.»
فرضیات بدیهی رفتاری حسابرسی : این جنبه از فلسفه و تئوری حسابرسی، شامل فرضیات کلیدی خاصی درباره ویژگیهای رفتاری حسابرس مسئول کار تأیید ، اثبات و گواهی کیفیت اطلاعات حسابداری مندرج در صورتهای مالی است
«اولین فرض بدیهی»:«بین حسابرس مستقل و مدیریت سازمان ویا شرکت تحت حسابرسی هیچ گونه تضاد منافعی وجود ندارد.»
«دومین فرض بدیهی »:«هیچ گونه محدودیت مقرارتی یا نظارتی غیر منطقی وجود ندارد که بر حسابرسان اعمال شود و آنها را از گواهی اطلاعات مندرج در صورتهای مالی بازدارد.»
(( سومین فرض بدیهی )) : (( حسابرس دریک موضع مستقل ظاهری و باطنی برای گواهی کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی قرار دارد . ))
((چهارمین فرض بدیهی )) : (( حسابرس برای گواهی کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی دارای مهارت و تجربۀ کافی است . )) ((پنجمین فرض بدیهی )) : (( حسابرس بعنوان یک کارشناس حرفه ای نسبت به کیفیت کار خود ، پاسخ گو است . ))
فرضیات بدیهی کار کردی حسابرسی: گروه سوم فرضیات بدیهی مربوط به فعالیت حسابرسی هستند .این فرضیات در جهت تایید جنبه های کار کردی وروشهای حسابرسی تبیین می شود .این فرضیات به کیفیت اطلاعات مالی حسابرسی شده ،در دسترس بودن کفایت شواهد حسابرسی وضرورت گزارش هدفمند حسابرس مربوط است.
«اولین فرض بدیهی»:« اصول یا استاندارهایی وجود دارد که به کمک آنها حسابرس می تواند کیفیت اطلاعات مندرج در صورتهای مالی را ارزشیابی کند.»
«دومین فرض بدیهی»:«شواهد کافی ومعتبر برای تأیید نظر حسابرسی در مورد کیفیت صورتهای مالی وجوددارد و حسابرسی می تواند این شواهد رادر یک زمان منطقی وبا هزینه ای معقول جمع آوری و ارزشیابی کند.»
«سومین فرض بدیهی »: «اطلاعات حسابداری مندرج در صورتهای مالی ، عاری از تحریف با اهمیت هستند.»
«چهارمین فرض بدیهی»:«کنترل داخلی ، احتمال تحریف های با اهمیت را از بین می برد.»
«پنجمین فرض بدیهی »:« حسابرس می تواند مربوط بودن و قابلیت اعتماد اطلاعات مندرج در صورتهای مالی را به صورتی هدفمند به ذی نفعان ابلاغ نماید.»